vonder kop
vonder kop

Projecten » Lezingen En Excursies

Lezingen en excursies

De werkgroep jaarprogramma is er ook dit jaar weer ingeslaagd een interessant programma voor u samen te stellen. Daarbij hebben we de traditie gevolgd; er zijn zowel ledenbijeenkomsten als lezingen en excursies. In totaal hebben we dertien activiteiten gepland. Vooralsnog hebben we geen filmavond in het schema opgenomen.

De ledenbijeenkomsten:

  • de ledenavond over de begroting voor 2018 met na de pauze een verhaal over het Sint Jorisgilde van Someren;
  • de contactavond – met een verhaal over het Aastes dialect;
  • en de jaarvergadering - met daarna een lezing over de opgravingen in Someren.

Zo wordt het aangename met het nuttige gecombineerd.

  • De excursies: dit jaar naar Kamp Vught en Roermond, waaraan we net als afgelopen jaar ook lezingen gekoppeld hebben. Voor deze excursies is aanmelden vereist, daartoe ontvangen onze leden te zijner tijd nog een uitnodiging.
  • De lezingen, die toegankelijk zijn voor iedereen; zoals hierboven vermeld twee lezingen gekoppeld aan onze excursies, namelijk één over Kamp Vught en één over architect Pierre Cuypers.
  • Verder zijn er dit jaar lezingen over ons eigen heem (wielernest Someren, bewoningsgeschiedenis van Asten en de dames De Vent), over onze Brabantse cultuurgeschiedenis (grote gezinnen, bidprentjes en begraafcultuur, monseigneur Bekkers).

Kortom, er valt weer volop te leren en te genieten. Kom kijken, kom luisteren, ga mee en geniet ervan!

Spreker:
Datum: donderdag 17 mei 2018
Plaats: Zaal Hotel Centraal, Wilhelminaplein 3, Someren
Tijd: VAN 20.00 TOT 22.00 UUR uur

Lezing Kamp Vught Datum: Donderdag 17 mei 2018 Plaats: Zaal Hotel Centraak, Wilhelminaplein 3, Someren Aanvang: 20.00 uur Toegang: € 3 per persoon, voor leden van De Vonder gratis Konzentrationslager Herzogenbusch In deze lezing zal een historisch overzicht gegeven worden over het ontstaan van Kamp Vught. Ook belangrijke gebeurtenissen in het kamp zullen aan de orde komen, zoals bewoners, leiding en organisatie, de drama’s die plaatsgevonden hebben in het kamp, wie er opgesloten werden en niet vergeten de naoorlogse periode van het kamp. In 1942 werd begonnen met de bouw van Konzentrationslager Herzogenbusch, zoals Kamp Vught officieel heette. Kamp Vught was geen vernietigingskamp zoals Auschwitz. Zeker 750 mensen zijn in het Kamp Vught overleden. De belangrijkste functie van de concentratiekampen was de systematische onderdrukking en opsluiting van alle bevolkingsgroepen die als tegenstander van het regime werden aangewezen. Kamp Vught was het enige SS-concentratiekamp in Nederland. Het kamp in Westerbork was een doorgangskamp voor joden. Kamp Vught was hetzelfde georganiseerd als de kampen in nazi-Duitsland. Maar de gevangenen in Vught werden minder hard behandeld dan in andere kampen. De nazi’s wilden de Nederlandse bevolking niet teveel tegen zich opzetten. Wie deze lezing zal geven is op dit moment nog niet bekend. De werkgroep heeft aan Kamp Vught gevraagd of er speciaal aandacht gegeven kan worden aan het Philips-Kommando. Het Philips-Kommando in Kamp Vught In de latere oorlogsjaren werd het ondersteunen van de Duitse oorlogsindustrie steeds belangrijker. Kamp Vught beschikte onder meer over een vliegtuigsloperij en werkplaatsen van Philips. De vliegtuigwrakken werden per trein aangevoerd, over een spoorlijn die doorliep tot in het kamp. De fundering van deze spoorlijn is nog zichtbaar in de gracht, rechts van de gereconstrueerde barak. Op verzoek van de Duitsers heeft Philips, na lang aarzelen, binnen het prikkeldraad van het kamp een werkplaats ingericht. Het zogenaamde Philips-Kommando. Vooraf had Frits Philips een grote mate van eigen zeggenschap bedongen, die lange tijd door de SS werd gerespecteerd. Het lukte de Philips-leiding de situatie van de gevangenen die er werkten aanzienlijk te verbeteren, maar uiteindelijk kon het transport van de joden onder hen niet worden voorkomen. Achter het prikkeldraad van Kamp Vught hebben van februari 1943 tot september 1944 hebben zo'n 3.100 mannelijke en vrouwelijke gevangenen - waaronder 600 joden - deel uitgemaakt van het Philips-Kommando. Naast scheerapparaten en knijpkatten produceerden zij daar ook meer 'kriegswichtige' producten zoals radiobuizen Het Philips-Kommando bood zo bescherming aan gevangenen en zorgde er voor dat de 600 joodse werkers lange tijd vrijgesteld werden voor transport naar Duitsland. Achteraf gezien is dat voor veel van deze gevangenen een gelukkige beslissing geweest.
Spreker:
Datum: zaterdag 26 mei 2018
Plaats: vertrek Diepsteekel Someren
Tijd: uur

Kleine excursie naar Kamp Vught, deelname: Alleen voor leden van De Vonder. U dient zich vooraf aan te melden. Daarover ontvangt u te zijner tijd nog bericht waarbij tevens informatie gegeven wordt over de nadere invulling van deze excursie.

Konzentrationslager Herzogenbusch
In 1942 werd begonnen met de bouw van Konzentrationslager Herzogenbusch, zoals Kamp Vught officieel heette. Toen de eerste uitgehongerde en afgebeulde gevangenen in januari 1943 uit Amersfoort aankwamen, was het kamp nog niet af. Dat mochten de gevangenen zelf afbouwen. De miserabele omstandigheden kostten in de eerste maanden al enige honderden mensen het leven. In totaal werden ongeveer 32.000 mensen tussen januari 1943 en september 1944 korte of langere tijd opgesloten in het kamp. Naast 12.000 joden zaten in Vught onder meer ca. 19.000 politieke gevangenen, verzetsstrijders, Sinti en Roma (‘zigeuners’), Jehovah getuigen, zwervers, zwarthandelaren, criminelen en gijzelaars. Van hen vonden zeker 749 kinderen, vrouwen en mannen in het kamp de dood door honger, ziekte en mishandeling. De 12.000 joden werden via Vught doorgevoerd naar het Kamp Westerbork en van daaruit naar vernietigingskampen in Polen. Vrouwen zitten in Vught in een speciaal vrouwenkamp.

Gekleurde driehoeken
Elke gevangene kreeg een gekleurde driehoek op zijn of haar gevangenenpak (man) of kampjurk/ overall (vrouw): politieke gevangenen en verzetsstrijders een rode, misdadigers een groene, en de ‘criminelen’ (illegale slachters en zwarthandelaren) een zwarte driehoek. In andere landen: homoseksuelen een roze, Sinti en Roma een bruine driehoek. In andere bezette landen moesten joodse gevangenen een gele driehoek dragen; van Kamp Vught is alleen bekend dat zij een nummer toe bedeeld kregen.

Het Bunkerdrama
"Het Bunkerdrama" is een herinnering een voorbeeld van de wreedheden in het kamp. Toen een van de vrouwen uit barak 23B in de kampgevangenis (de ‘bunker’) werd opgesloten, protesteerde een aantal vrouwen daartegen. Kampcommandant Grünewald liet als vergelding zoveel mogelijk vrouwen in één cel bij elkaar opsluiten. In cel 115 zaten uiteindelijk 74 vrouwen op elkaar geperst op een oppervlakte van negen m², met nauwelijks ventilatie. Zondagmorgen 16 januari 1944 gaat na 14 uur de deur van de cel open. Tien vrouwen hebben de nacht niet overleefd.

Kindertransporten
Veel gevangenen werden vanuit Vught naar vernietigingskampen op transport gezet. Dat gold met name voor de joodse gevangenen. Berucht zijn bijvoorbeeld de twee ‘kindertransporten’. Op zaterdag 5 juni 1943 werd bekend gemaakt dat alle joodse kinderen weg moesten uit het kamp. Op 6 juni vertrokken de kinderen van 0 tot 3 met hun moeder. Tenminste 1269 joodse kinderen uit Kamp Vught werden via Westerbork gedeporteerd naar Sobibor in Polen. Daar zijn ze vrijwel direct na aankomst om het leven gebracht.

Doden
Vught was dan wel geen vernietigingskamp zoals Auschwitz, maar ook hier stelde een mensenleven niets voor. Ongeveer 750 mensen in het kamp zijn gestorven door ziekte en mishandeling. Van hen zijn 329 mannen buiten het kamp op de fusilladeplaats, even buiten het kamp (schietbaan) neerschoten. Ook werden mensen hier opgehangen. Vanuit België zijn minstens zesendertig mensen naar Kamp Vught overgebracht en nog dezelfde dag opgehangen. Ze waren bijna allemaal in België door de Duitse bezetter in een militair proces ter dood veroordeeld wegens sabotageacties. Het vonnis moest met de strop ten uitvoer worden gebracht. Van veel van de veroordeelden is bekend dat het communisten waren. Veel gevangenen, die vanuit Kamp Vught naar andere kampen zijn gedeporteerd, hebben de oorlog ook niet overleefd. Dat geldt vooral voor de 12.000 joodse gevangenen. Van hen keerden na de oorlog bijna niemand terug.
Spreker: Anneke Vàhl
Datum: woensdag 13 juni 2018
Plaats: Museum Klok & Peel, Ostaderstraat 23, Asten
Tijd: 20.00 TOT 22.00 UUR uur

Architect, kunstenaar, ambachtsman, projectontwikkelaar, katholiek

Pierre Cuypers was een enorm succesvolle architect. In binnen en buitenland was hij beroemd. Hij was ook heel productief. Bijna iedereen kent werk van hem. Ik heb me altijd afgevraagd waarin het geheim van zijn succes lag. In deze presentatie probeer ik daarop een antwoord te geven. Aan de hand van veel beeldmateriaal komt zijn leven en werk naar voren. Ik geef een beeld van de tijd waarin hij leefde, zijn wonen en werken in Roermond en zijn verhuizing naar Amsterdam. Natuurlijk komen het Rijksmuseum en het Centraal Station aan de orde.

Kasteel de Haar bij Haarzuijlens wordt niet vergeten. Dit alles van mooie beelden voorzien. Tenslotte probeer ik altijd wat gebouwen van Cuypers te vinden die in de buurt liggen van de plaats waar de presentatie plaats vindt. Het is geen wonder dat dit heel vaak lukt.

Anneke Váhl
Jaren lang werkte ik in diverse ziekenhuizen, de laatste 10 jaar van mijn loopbaan was ik operationeel manager in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis te Nijmegen. Na mijn pensioen kreeg ik tijd voor mijn grote liefde: geschiedenis. Omdat een echte studie zou betekenen dat ik veel andere dierbare zaken zou moeten laten, zocht ik naar mogelijkheden om vooral praktisch met geschiedenis bezig te zijn. Zo werd ik gids in het bevrijdingsmuseum in Groesbeek en later gids in en rond Paleis het Loo te Apeldoorn.

Heemkundekring De Vonder Asten-Someren, Molenstraat 10, 5711 EW Someren, tel. 0493-472423
Heemhuis open op dinsdag van 9.00 uur tot 12.00 uur en donderdag van 19.00 uur tot 21.00 uur