logo

» Lezingen En Excursies

Waar is het centrum van Someren?

  • Spreker: Cees Verhagen
  • Datum: donderdag 23 september 2021
  • Locatie: Zaal Hotel Centraal
  • Adres: Wilhelminaplein 3, Someren
  • Aanvang: 20:00 uur
  • Toegang: iedereen is welkom
  • Kosten: € 3 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
Deze titel zou kunnen suggereren dat Someren geen centrum heeft, dat is zeker nu niet het geval. Het bestuurscentrum is op het Wilhelminaplein. Maar waar is het winkelcentrum?
Het Wilhelminaplein heeft zich ontwikkeld tot het visueelcentrum van Someren, maar dat was een lange weg! Wat Cees Verhagen in deze lezing laat zien, is dat het centrum van Someren door de eeuwen heen regelmatig verplaatst is en waarom. De lezing is wel op een goed moment omdat Someren bezig is met een nieuwplan voor het centrum en misschien voor de bestuurders fijn om te weten waarom het in Someren, met zijn drie pleinen, moeilijk is om stedenbouwkundig een centrum aan te wijzen.
Someren is een z.g. meerpuntsdorp, dat wil zeggen dat het centrum van Someren op meerdere plaatsen is geweest. Dit in tegenstelling van een eenpuntsdorp waar het centrum altijd op dezelfde plek bleef liggen. Meestal ontstaan en blijft het centrum bij het machtscentrum van het dorp, in het verleden de omgeving van de kerk. Bij een eenpuntsdorp bleef de kerk op zijn plaats staan. In Someren was dat niet het geval. De kerk ‘wandelde’ van de Nachtegaallaan (Kerkeind) naar de Postel en in 1927 naar de huidige Kerkstraat.
Someren was in het verleden verdeeld in twee ‘bestuurscentra’ Slieven (noordelijk) en Schoot (zuidelijk) beide hadden een borgemeester, een kerk en een school. Pas in 1769 werd het eerste raadhuis gebouwd en heeft dat er toe geleid dat op het Wilhelminaplein het bestuurscentrum van Someren werd gevestigd.
Van oorsprong bestond Someren (een kransakkerdorp) uit een grote groep gehuchten/buurtschappen o.a. Einderschoot, Varsel (Vaarsel), Hoeve, Hozen (Hooizen), Slieven, Vlaes (Vlas), Heikant, Houtbroek en Vlerken. Someren breidde zich uit naarmate de beschikbare bouwgrond rondom de akkers vol raakte. De nieuwe vestigingen (gehuchten) vonden dan, wat verderop aan kronkelige wegen, rondom de akkers plaats. De kerk lag in de middeleeuwen ongeveer in het midden van deze buurtschappen. Meestal was dat op een plek waar wegen bij elkaar kwamen.
Bij de kerk werden o.a. de markten (de winkels van toen) gehouden. Voor 1769 werden de bestuursvergaderingen gehouden in de oude kerk op ’t Kerkeind en in de lokale herberg bij het huidige Speelheuvelplein.
Wat de toekomst ons zal brengen is een beetje koffiedik kijken, maar zal afhangen hoe de winkelsluitingen zich ontwikkelen en hoe het centrumplan hier op inspeelt. Het centrumplan moet verder gaan dan alleen het Wilhelminaplein.

Schelmen en hontsvotten werck

  • Spreker: Anton Neggers
  • Datum: dinsdag 19 oktober 2021
  • Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
  • Adres: Ostaderstraat 23, Asten
  • Aanvang: 20:00 uur
  • Toegang: iedereen is welkom
  • Kosten: € 3 per persoon, voor leden van De Vonder gratis
Het is een koude nacht in februari van het jaar 1735. Op de markt van Oirschot klinkt een geweerschot. Enkele cafébezoekers komen op het geluid af en treffen de drossaard van Oirschot en Best, mr Jean de Marcq, zwaargewond bij het raadhuis aan. Hij overlijdt kort daarna aan zijn verwondingen. De dader, oud-borgemeester Antony Andries Schepens, vlucht naar de zuidelijke Nederlanden. Hij wordt door de schepenbank bij verstek ter dood veroordeeld. Als hij jaren later in Oirschot opduikt, wordt hij opnieuw gearresteerd. Maar voordat hij berecht kan worden wordt hij door een aantal onbekenden met geweld uit het raadhuis bevrijd. Schepens wordt later opnieuw opgepakt, vastgezet in de gevangenpoort te Den Haag en in 1744 uiteindelijk terechtgesteld. "Het is schelmen en hontsvotten werck", aldus een van de getuigen die kort na de moord worden gehoord.

Schelmen en hontsvotten werck is ook de titel van het boek dat onderzoeker Anton Neggers schreef over deze moordzaak. Aan de hand van de originele archiefstukken wordt de moort op drossaard De Marcq, alsmede de enerverende nasleep, tot aan de executie van de dader beschreven. Schelmen en hontsvotten werck geeft bovendien een getrouw beeld van de sociale, bestuurlijke en strafrechtelijke aspecten van de meierij van 's-Hertogenbosch in de achttiende eeuw. de verhouding tussen katholieken en protestanten, bestuurders en ambtenaren, de plaatselijke heren en hun onderdanen, maar ook de relatie van het locale bestuur met andere instanties, zoals de Staten-generaal, komen aan de orde. Het boek belicht de strafrechtelijke kant van de zaak, maar plaatst bovendien de gebeurtenissen en de betrokkenen midden in hun omgeving, waardoor dorp en dorpsleven worden geschilderd in scherpe maar kleurrijke trekken.

Anton Neggers -Boxtel 1959- studeerde rechten te Tilburg en is sinds 1986 werkzaam in het hoger beroepsonderwijs. In 1973 startte hij als genealoog met een onderzoek naar zijn eigen familie. In 2001 verscheen de Genealogische Neggers. Als genealoog en regionaal historicus is hij gespecialiseerd in de geschiedenis van de heerlijkheid Oirschot en Best. Zijn artikelen verschenen onder andere in Gens Nostra, de Brabantse Leeuw, Campinia en het Genealogisch Tijdschrift voor Oost-Brabant. Behalve over zijn eigen familie publiceerde hij de genealogieën van veel Oirschotse families, alsmede over uiteenlopende onderwerpen zoals de het plaatselijk bestuur in de achttiende eeuw, de politieke reformatie en het leven van een Spaanse jonker in Oirschot.

Ledenvergadering begroting en presentatie over kadaster Mierlo en Asten

  • Spreker: Rini van de Laar en Peter van den Boogaard
  • Datum: dinsdag 23 november 2021
  • Locatie: Filmzaal Museum Klok & Peel
  • Adres: Ostaderstraat 23, Asten
  • Aanvang: 20:00 uur
  • Toegang: alleen leden
  • Kosten: gratis
Meerdere heemkundekringen in Noord-Brabant en Limburg werken samen in het Aezel-project. Aezel staat voor Archief voor Erfgoed van Zuid-Nederlandse Eigendommen en Leefgemeenschappen. Dit project heeft tot doel de versnipperde erfgoedinformatie in Zuid-Nederland te verzamelen en te publiceren. Heemkundekring Myerle te Mierlo is het centrale punt van waaruit alle aangesloten heemkundekringen samenwerken.

Als basis wordt de oorspronkelijke kadasterkaart van 1832 gebruikt en de daarbij behorende administratieve gegevens zoals eigenaar, grondgebruik en grootte. Naast het kadaster zijn er nog veel meer oude dossiers waarin veldnamen genoemd worden zoals bijvoorbeeld het Maatboek 1792, de Cijnsregisters. Op verschillende manieren wordt gezocht naar de meest exacte en betrouwbare locatie van de veldnaam en vastgelegd op kaarten.

Na jaren van noeste arbeid is het moment gekomen dat de resultaten voor het brede publiek beschikbaar zijn. De presentatie op internet is in de vorm van Interactieve Kaarten. De afbeelding boven laat zien welke gemeenten in zuid-oost Noord-Brabant al in kaart zijn gebracht. de afbeelding links laat zien hoe de kern van Asten is uitgewerkt. Elk kavel is aanklikbaar en geeft dan allerhande informatie over het eigendom in 1832 en nog veel meer.

Rini van de Laar en Peter van den Boogaard uit Mierlo komen vertellen hoe de Interactieve Kaarten zijn ontstaan, waar te bekijken en hoe het allemaal werkt.

Voor wie niet meer wachten kan: ga naar de website van De Vonder, klik op de homepagina op [Kadasterkaarten] en geniet!
XS
SM
MD
LG
XL

Heemhuis, Molenstraat 10 Someren -> wegens corona gesloten voor bezoekers
Archeologiehuis, Molenstraat 14 Someren -> wegens corona gesloten voor bezoekers