De pagina's Heusden/Heikamp, Heusden/Heikamp/Antoniusstraat 53 worden nu weergegeven
Heusden toevoegen aan selectie

Bewoningsgeschiedenis

Dit is een deel van de bewoningsgeschiedenis gemaakt op 22-04-2024 04:04:56
Voor de voor het laatst bijgewerkte versie surf je naar https://www.heemkundekringdevonder.nl/bewoningsgeschiedenis

Heikamp

De Heikamp is van oudsher gelegen aan de oostkant van de doorgaande weg van Heusden richting Nederweert, ofwel de huidige Antoniusstraat. De bewoning lag ook aan deze straat en wordt tegenwoordig tot de Achterste Heusden gerekend. Hieronder vergelijken we de kadasterkaart van 1811-1832 met de topografische kaart rond 1910 en de googlemaps kaart van 2015:

01 02 03

Het stratenpatroon is nauwelijks veranderd en we zien in de loop van de tijd een toename in bebouwing met in de laatste jaren voornamelijk de bouw van nieuwe schuren. In de Heikamp bevonden zich twee hoeven daterend uit de 15e eeuw, de hoeve Terheide en de Vennehoeve. Van de Vennehoeve is na 1600 vrijwel niets meer terug te vinden, maar de hoeve Terheide is later als hoeve 'Achterste Heusden' in het bezit gekomen als pachtboerderij van de Heren van Asten. In de buurt van de huidige Antoniusstraat 45 en Antoniusstraat 47 moeten nog restanten te vinden zijn van de oude hoeven en de Vennehoeve moet hebben gelegen in de buurt van de huidige Antoniusstraat 53. Wie er rond 1738 op de Heikamp woonden, is weergegeven bij de lijst van vergoedingen voor misoogsten:

Asten Rechterlijk Archief 118 folio 170; 29-12-1739:
Specifique lijste ofte memorie geformeert door schepenen en secretaris van Asten volgens het opgeven van de ingesetenen van Asten van soodanige als de ingesetenen van Asten geleeden hebben vant verhagelen van koorn op de 13e july en afwayen van de boekweyt op den 15e augustus 1737 wanneer het koorn en boekweyt rijp was. Alsmede van de menigvuldige swaare regen die gevallen is in de voorschrevene jaare 1737, 1738 en 1739 waardoor de weylanden geheel onder water gestaan hebben en het gras en hoy daardoor veel bedorven en verdronken is geworden door hetwelke veel runtvee en schapen bedorven en gestorven sijn, alsoo deselve op leege en natte weyen haar voedsel hebben moeten haalen, welk verdronken gras en hoy dat bedorven was in de wintertijden hebben moeten eeten. Mitsgaaders vant bevriezen van de boekweyt in desen jaaren 1739, tusschen de 15e en 16e juny allent welke schaade de navolgende ingeseetenen hebben opgegeven en getaxeert onder presentie vant selve ten allen tijde, des gerequireert werdende, met solemneele eede sullen bevestigen soo en gelijk bij of agter ider sijn naam is uytgetrocken en hierna is volgende te Heikamp:

Naam Huis Omschrijving Vergoeding
Wilbert Huyberts ƒ 21,-
Wouter Antonis 8 ƒ 35,-
Dirk Jansen 9 ƒ 55,-

Aldus dese lijste gemaakt en geformeert in voege als vooren volgens het opgeven der ingesetenen onder presentie van eede dat deselve de ongelucken en schaaden gehadt hebben, soo en gelijk agter ider sijnen naam staat aangeteekent en tot een som is getaxeert na ider sijn beste kennis. Wijders verklaaren wij ondergeteekende schepenen van Asten, op den eed ten aanvank van onser bediening gedaan dat de ingesetenen alhier wegens het verhagelen van koorn, afwayen en bevriesen van de boekweyt, sterven van een menigte beesten en schapen, verdrinken van hoy, gras, koorn en andere vrugten als int hooft deeser lijst, seer veelen groote schaade geleeden hebben en vooral in dese jaare, alsoo den ingesetenen alhier den grooten reegen die er is gevallen als anders op sijn best maar eene halve oogst gehadt hebben waardoor deselve buyten staat geraakt sijn om haar verschulde 's lants- en dorpslasten te konnen opbrengen en betaalen waardoor de ingesetenen dagelijks veele schaade en executiecosten moeten ondergaan. In teeken der waarheyt hebben wij deese ten prothocolle onderteekent binnen Asten, desen 28 december 1739.

Wilbert Huyberts komen we alleen tegen bij een staat en inventaris, waarin hij een klein huisje bewoont. Zijn zoon Huijbert Wilberts Berckers, die in 1736 een hoeve heeft aangekocht en kort daarna is overleden en het is mogelijk dat Wilbert Huyberts grond bezat in Heusden. Huijbert Wilbert Berckers was een oudere broer van Marten Wilbert Berckers, die wel veel bezittingen in Heusden had.

Wouter Antonis de Groot is middels zijn huwelijk met Leendertie Jacobs Verberne sinds 1720 eigenaar van een hoeve. Zijn dochter Goverdina erft het huis, huwt met Peter Bouwmans en woont tot rond 1800 in het huis. Het huis is daarna via via verkocht aan Jelis Marten Berkers en in 1840 neemt zijn zoon Hendrikus intrek in de boerderij. Via diens dochter Francisca komt het huis in handen van de familie Hurkmans die er tot het midden van de 20e eeuw hebben gewoond.

Dirk Jansen van Someren bewoont de hoeve die eertijds de naam Terheide droeg. In archieven vanaf 1486 wordt deze hoeve genoemd als zijnde in het bezit van de familie van Gerwen en dat heeft tot ongeveer 1670 geduurd. Vanaf dat moment werd het onderdeel van het bezit van de heren en vrouwen van Asten en Dirk Jansen van Someren was in 1705 pachter van de boerderij. In 1755 heeft hij de boerderij door koop verworven en na zijn overlijden rond 1765 is zijn zoon Dirk Dirks van Someren eigenaar geworden. De bewoner was zijn schoonzoon Francis Smits getrouwd met dochter Johanna Maria Dirks van Someren. In 1785 verkoopt Francis Smits het huis aan Jan van den Eijnden en diens zoon Peter en daarna de kleinkinderen, zijn de volgende bewoners en hebben vermoedelijk de woning herbouwd. Kleindochter Petronella van den Eijnden was getrouwd met Eimert Aarts en haar zoon Johannes Franciscus Aarts betrok in 1891 de boerderij. Nog altijd wonen nazaten van de familie Aarts in het huis.

Hieronder een zwart-wit streetview van Antoniusstraat 45 en 47 de plaats waar de hoeve Achterste Heusden, voordien hoeve Terheide, heeft gestaan.

04

In Heusden, toen nog een uithoek van Asten genoemd, vindt in 1743 een epidemie van de grauwe buikloop, vermoedelijk cholera; het geeft ook een beeld van de leefomstandigheden in die tijd:

Asten Rechterlijk Archief 119 folio 32; 12-10-1743:
Compareerde voor schepenen van Asten in de quartiere van Peeland, Meyerije van 's Hertogenbosch, de Heer Ignatius van Dijk, medecijne doctor, te Gemert, de Heer Tomas Cocke, Roomsch Cappellaan, alhier vermits het overlijden van de pastoor, Johannes Souve, chirurgijn. Dewelke ter requisitie van de regenten, alhier, verklaaren voor de opregte waarheyt waar en waaragtig te wesen, te weten den eersten comparant dat hij op den 9e van dese maand October is geweest op sekere uythoek van Asten, genaamt Heusden en aldaar gevisiteert verscheyde huysen en bevonden dat veele persoonen en kinderen besmet sijn met den grouwen buykloop die door de armoede seer ellendig krank lagen en dat in de huysen soo veel stank was door de vuyligheyt des afgangs veroorsaakt dat het bijna niet is om aldaar in te gaan off te blijven, zijnde de voorschreven ziekte tusschen den 9 en 10 deser overleeden vijff persoonen waarvan een persoon woonachtig was in een andere uythoek, genaamt den Wolfsberg en een persoon midden in het Dorp alwaar deselve ziekte ontstooken was. Wijders verklaaren den 1e en 3e comparant dat zij te zaame op den 11e deser meest alle wooninge op den uythoek Heusden hebben gevisiteert en daar ingeweest en bevonden dat er 17 huyshoudens met de voorschrevene quaale besmet zijn, en in zommige huysen 2 en 3 persoonen ziek van de voorschrevene droevige quaale bevonden en na onse beste kennis 25 doodelijk besmet van de voorschrevene ziekte en dat van de voorschrevene quaale binnen den tijt van 14 dagen 11 persoonen overleeden zijn. Soodat aan de siekte meest haaren besmetten voortgank moet toegeschreven worden aan den ellendigen staat en onvermogentheyt der persoonen aldaar en daarontrent wonende, waarin met goet onderhoud en goede medecijne behoorde voorsien te worden, om sooveel doenelijk is, den voortgank van de voorschreven droevige quaale te beletten. Den 2e comparant verklaart dat hij als Roomsch Cappellaan alhier binnen den tijt van ontrent 14 daagen in haare ziekte heeft bedient 16 persoonen waaronder niet begrepen sijn eenige kinderen onder de seven jaaren, zijnde alle besmet volgens declaratie van den doctor en chirurgijn met den grauwen buykloop. Zijnde zedert den tijt van 14 dagen daarvan gestorven 11 persoonen, zijnde sommige persoonen die nog eenigsints vermogende zijn door voorsorgen van den doctor aan het beteren, en nog leggende kranken, meestendeel behoeftige persoonen, waarin behoorde voorsien te worden met onderhoud en medecijne te besorgen. Eyndigende sij comparanten hiermede dese haare opregte verklaringe en hebben na voorgaande prelectuure daarbij gepersisteert en reden van welwetentheyt gealegeert als voorschreven staat. Asten 12 october 1743.
Michiel van de Cruys president, Peter van de Vorst schepen, Ignatius van Dijck medecijne doctor, Thomas Kocke cappellaen tot Asten Johannes Sauve chirurgijn.

Omdat juist vanaf medio 1743 tot medio 1744 het doodboek onvolledig is bijgehouden, door het overlijden van pastoors, ontbreken gegevens over het aantal mensen dat toen aan de ziekte is overleden.

Antoniusstraat 53

De naam Vennehoeve komen we tegen in oude documenten en heeft te maken met het goed Terheide (zie ook Antoniusstraat 47):

Bossche Protocollen R1255 folio 328 verso; 23-08-1486:
Daniel en Godschalk van Gerwen, broers en kinderen van Dirk van Gerwen, zoon Jan van Gerwen, zijn grootvader. Verkrijgen bij deling van zijn grootvader Jan, die Vennehoeve op Heusden, met pachter Pauwels Dirck sBrouwers. Item land gelegen aan de Vennehoeve en het goet Terheide.

Blijkbaar is die hoeve voor 1600 verloren gegaan want de naam Vennehoeve komt in archieven niet voor tot bij het kadaster over 1811-1832 melding wordt gemaakt van een bouwland met die naam:

Kadaster 1811-1832; E401:
Bouwland, groot 65 roede 30 el, de Heikamp.
Eigenaar: Weduwe van Jacob van Heugten.
Opmerking: genaamd Vennehoeve

01

Jacobus Leendert van Heugten is geboren te Asten op 11-08-1755 als zoon van Leonardus Jacobs van Heugten en Anna Joannis Claus (zie Voormalig huis E508). Hij is op 16-04-1780 getrouwd met Elisabeth Antonie van Bussel, geboren te Asten op 07-10-1757 als dochter van Antonie Godefridi van Bussel en Catharina Joannis Lomans (zie Koningsplein 10):

02

Het gezin van Jacobus Leendert van Heugten en Elisabeth Antonie van Bussel:

# Voornaam Geboorte Huwelijk Overlijden Referentie
1 Leonardus Asten 08-04-1781 Kind Asten 30-09-1794
2 Johannes Asten 19-01-1783 Kind Asten 23-02-1783
3 Johannes Asten 15-03-1784
4 Wilhelmus Asten 10-12-1786 Kind Asten 10-10-1794
5 Anna Antonia Asten 16-12-1788 Kind Asten 02-10-1794
6 Maria Asten 08-03-1791 Asten 26-11-1815
Johannes Eijsbouts
Asten 27-07-1871 zie Diesdonk 41
7 Antonius Asten 07-10-1793 Ongehuwd Asten 07-09-1854
8 Leonardus Asten 21-09-1796 Asten 01-05-1822
Johanna Maria van Helmond
Asten 29-08-1866 zie Voormalig huis E508
9 Anna Antonia Asten 23-06-1799 Asten 15-04-1831
Johannes Berkers
Asten 26-12-1842
10 Johanna Asten 24-10-1803 Asten 19-04-1833
Bonaventura van den Boomen
Asten 12-05-1846

Jacobus Leendert van Heugten is op 20-07-1813 te Asten overleden en Elisabeth van Bussel is te Asten op 29-03-1835 overleden.

Vennehoeve bevindt zich iets ten noorden van een knik in de weg en op de kadasterkaart van 1811 links, is geen sprake van bebouwing. De topografische kaart van 1850 in het midden toont een stip die op een huis kan duiden; op de topografische kaart van 1900 rechts is duidelijk sprake van een boerderij:

03 04 05

In het bevolkingsregister van Asten over de periode 1859-1879 vinden we Antonie Slaats, geboren te Asten op 06-07-1811 als zoon van Petrus Slaats en Wilhelmina Coolen (zie Voormalig huis E306). Hij is op 07-04-1842 te Asten getrouwd met Maria van Heugten, geboren te Asten op 19-11-1818 als dochter van Johannes Willems van Heugten en Petronella Henrici van den Eijnden (zie Voormalig huis E274). Maria van Heugten is op 26-02-1859 te Asten overleden en Antonie Slaats woont met zijn kinderen in het huis met huizingnummer D104:

06

Antonie Slaats verhuist in 1869 met zijn gezin naar elders in Heusden op D122 (zie Voormalig huis E1480) en in het huis komt wonen Hendrikus van Heugten, geboren te Asten op 10-07-1840 als zoon van Leonardus van Heugten en Maria van Helmond (zie Voormalig huis E508). Hij is dus een kleinzoon van Jacobus Leendert van Heugten en Elisabeth Antonie van Bussel. Hendrikus van Heugten is op 08-04-1875 te Asten getrouwd met Petronella Berkvens, geboren te Asten op 29-03-1846 als dochter van Laurens Antonie Berkvens en Johanna Maria van den Heuvel. Vanaf 1869 heeft het huis het huizingnummer D134. Ook in de periode 1879-1890 wonen Hendrikus van Heugten en Petronella Berkvens, tot het overlijden van Hendrikus van Heugten te Asten op 03-06-1882, nog in het huis met dan huizingnummer D140:

07

Petronella Berkvens verhuist naar Asten en verpacht de boerderij aan derden. Pas in 1909 wordt de boerderij door haar verkocht, getuige nevenstaande verkoop in de krant de Zuid-Willemsvaart van 15-05-1909.

08

In het huis komt vanuit Laarbroek (zie Voormalig huis G154) rond 1882 wonen Petronella van Oosterhout, geboren te Asten op 07-07-1813 als dochter van Johannes van Oosterhout en Hendrina van den Boomen. Zij is op 17-02-1844 te Asten getrouwd met Joannes Mathijs Verrijt, geboren te Asten op 14-08-1815 als zoon van Johannes Verrijt en Ida van den Eijnden. Joannes Mathijs Verrijt is op 14-11-1874 te Asten overleden en Petronella van Oosterhout woont ook in de periode 1890-1900 als weduwe met haar kinderen in het huis met huizingnummer D141:

09

Petronella van Oosterhout overlijdt te Asten op 21-10-1891 en haar zoon Henricus Verrijt, geboren te Asten op 17-02-1851 woont daarna samen met zijn broers en zussen ook in de periode 1900-1910 in het huis met dan huizingnummer D163:

10

De familie Verrijt vertrekt in 1908 naar de Dijk in Asten en Johannes van Heugten, geboren te Asten op 08-11-1861 als zoon van Wilhelmus Joosten van Heugten en Johanna Verheijen, komt in het huis wonen samen met zijn zussen Anna Maria van Heugten en Geertrui van Heugten.

Geertrui van Heugten, geboren te Asten op 20-01-1872, is op 15-01-1904 te Asten getrouwd met Karel van Kessel, geboren te Someren op 15-11-1871 als zoon van Hendrikus van Kessel en Johanna Maria Verberne. Over de periodes 1910-1920 en 1920-1930, Geertrui van Heugten overlijdt te Asten op 22-02-1920, woont Karel van Kessel met zijn gezin in het huis met achtereenvolgens huizingnummer D155 en D157, het laatste ook bekend als Antoniusstraat 47:

11

Ook in de periode 1930-1938 woont het gezin van Karel van Kessel nog in het huis aan de Antoniusstraat 47:

12

In de krant de Zuid-Willemsvaart van 18-03-1905 en 01-06-1907 de geboorte van dochter Hendrika en zoon Johannes:

13 14

In de krant de Zuid-Willemsvaart van 03-10-1906 krijgt Karel van Kessel de eerste premie:

15

In de krant de Zuid-Willemsvaart van 23-02-1924 de aanmelding van Karel van Kessel als nieuw bestuurslid van de coöperatieve winkelnering. In het Eindhovensch dagblad van 01-08-1925 de aanstelling tot penningmeester en in de krant de Zuid-Willemsvaart van 07-08-1931 tot voorzitter:

16 17

18

19

Al in de middeleeuwen was Heusden een gehucht, dat einde 19e eeuw uitgroeide tot een heide-ontginningsdorp. Het aantal inwoners steeg snel en de kerk en school in Asten lagen ver weg. De bewoners van Heusden besloten een coöperatieve winkel op te richten, waarvan de baten zouden worden gebruikt voor de bouw van een school en kerk. In 1918 kwam er een school, in 1920 werd een pastoor benoemd, terwijl in 1921 ook de zelfstandige parochiekerk gereed kwam.

Karel van Kessel is op 01-06-1948 te Asten overleden en hieronder de overlijdensakte van Geertruij van Heugten en het bidprentje bij het overlijden van Karel van Kessel:

20 21

Dochter Wilhelmina (Mina) van Kessel, geboren te Asten op 28-06-1908 is op 01-05-1936 te Asten getrouwd met Gerardus Hubertus (Graard) Koppens, geboren te Asten op 07-08-1903 als zoon van Leonardus Koppens en Johanna Maria Maas (zie Antoniusstraat 15 en 17). In het bevolkingsregister van Asten over de periode 1930-1938 wonen zij vanaf 1936 in het huis aan de Antoniusstraat 47:

22

In de krant de Zuid-Willemsvaart van 12-10-1938 en de Eindhovensche en Meijerijsche courant van 20-01-1940 de geboortes van zonen Gerardus Koppens en Carolus Marinus Koppens:

23 24

Gerardus Hubertus (Graard) Koppens verhuist rond 1947 met zijn gezin naar zijn ouderlijk huis (zie Antoniusstraat 15 en 17).

Vanaf circa 1960 heeft dit huis het adres Antoniusstraat 53 en op die plaats staat een uit ongeveer 1860 daterende boerderij met als bewoners de familie van Kessel, waaronder hier een streetview:

27

Overzicht bewoners

Hoeve op Heykamp
Jaar Eigenaar Geboorte Hoofdbewoner Geboorte
1486 Godschalk van Gerwen ±1450
Antoniusstraat 47
# Periode Naam hoofdbewoner Geboorte Tweede persoon Geboorte Vertrek
D104 1859-1869 Antonie Slaats Asten 09-09-1809 met kinderen naar D122
D134 1869-1879 Hendrikus van Heugten Asten 10-07-1840 Petronella Berkvens Asten 29-03-1846
D140 1879-1882 Hendrikus van Heugten Asten 10-07-1840 Petronella Berkvens Asten 29-03-1846 03-06-1882
D140 1883-1890 Petronella van Oosterhout Asten 07-07-1813 weduwe Verrijt
D141 1890-1891 Petronella van Oosterhout Asten 07-07-1813 weduwe Verrijt 21-10-1891
D141 1891-1900 Henricus Verrijt Asten 17-02-1851 met broers en zussen
D163 1900-1908 Henricus Verrijt Asten 17-02-1851 met broers en zussen naar de Dijk
D163 1909-1910 Johannes van Heugten Asten 08-11-1861 met zussen
D155 1910-1920 Karel van Kessel Someren 15-11-1871 Geertrui van Heugten Asten 20-01-1872 22-02-1920
D157 1920-1930 Karel van Kessel Someren 15-11-1871 met kinderen
47 1930-1936 Karel van Kessel Someren 15-11-1871 met kinderen
47 1936-1947 Gerardus Koppens Asten 07-08-1903 Wilhelmina van Kessel Asten 28-06-1908